दैनिक खाना, जीवनका चरण र सामान्य स्वास्थ्य आवश्यकताका लागि सात सरल मार्गदर्शन।
खानपान मार्गदर्शन, prescription होइन
उमेर, गर्भावस्था, रोग, allergy र औषधिअनुसार आवश्यकता फरक हुन्छ। यी मार्गदर्शनलाई सुरुआतका रूपमा लिनुहोस् र व्यक्तिगत सल्लाहका लागि योग्य चिकित्सकलाई सोध्नुहोस्।
Dietitian सूची छिट्टै आउँदैछ
नेपालडकसँग अहिलेसम्म प्रमाणित dietitian सूची छैन, त्यसैले यहाँ कुनै सेवा प्रोभाइडर देखाइएको वा अनुमान गरिएको छैन।
मधुमेहमैत्री नेपाली थाली
तरकारी, protein र नापिएको भात, रोटी वा अन्य स्टार्च वरिपरि परिचित थाली मिलाउनुहोस्।
थालीको करिब आधा भाग साग, काउली, सिमी वा काँक्राजस्ता कम स्टार्च भएका तरकारीले भर्नुहोस्।
दाल, गेडागुडी, अण्डा, माछा, कुखुरा वा अन्य protein प्रयोग गर्नुहोस्; धेरै तारेका परिकार सीमित गर्नुहोस्।
चिनी भएका पेयको सट्टा पानी रोज्नुहोस् र जुसभन्दा फललाई खाना वा खाजासँग लिनुहोस्।
खाना बदल्दा चिकित्सकले दिएको औषधि वा insulin नछोड्नुहोस्।
मातृ पोषण
गर्भावस्था र स्तनपानमा नियमित विविध खानाले आमा र शिशुलाई सहयोग गर्छ; supplement को आवश्यकता गर्भजाँचमा पुष्टि गर्नुपर्छ।
अन्न, दाल वा गेडागुडी, तरकारी, फलफूल, दूध वा विकल्प र सुरक्षित protein भएका विविध खाना खानुहोस्।
iron र folic acid सल्लाहअनुसार ठीकसँग लिनुहोस्; नाम र मात्रा चिकित्सकले दिएको मान्नुहोस्।
सुरक्षित पानी प्रयोग गर्नुहोस्, फलफूल–तरकारी धुनुहोस् र काँचो वा अधपकाएको पशुजन्य खाना नखानुहोस्।
लगातार बान्ता, खाना खान नसक्ने, सुन्निने, धेरै टाउको दुख्ने वा भ्रूणको चाल घटे स्वास्थ्य सेवा लिनुहोस्।
६ महिनापछि बाल पोषण
करिब ६ महिनामा स्तनपान जारी राख्दै सुरक्षित, बाक्लो र पोषिलो पूरक खाना सुरु गर्नुहोस्।
थोरै मात्राबाट सुरु गरी बिस्तारै बनावट, मात्रा र विविधता बढाउनुहोस्।
मसिएको दाल, गेडागुडी, अण्डा, मासु वा उपलब्ध भए fortified खाना जस्ता iron-युक्त खाना दिनुहोस्।
६–८ महिनामा दिनमा २–३ पटक; ९ महिनापछि भोकअनुसार खाना बढाई पोषिलो खाजा थप्नुहोस्।
मुटुमैत्री खानपान
कम नुन, कम तेल र कम प्रशोधित खानाले मुटु स्वास्थ्य र रक्तचाप हेरचाहलाई सहयोग गर्छ।
सबै खानाबाट जम्मा नुन दिनमा करिब १ चिया चम्चाभन्दा कम राख्नुहोस्; iodized salt थोरै प्रयोग गर्नुहोस्।
नुन थप्नुअघि खाना चाख्नुहोस् र अचार, instant noodles, प्याकेट खाजा र नुनिला sauce सीमित गर्नुहोस्।
धेरै तार्नुको सट्टा बाफ, उसिन्ने, grill वा थोरै तेलमा पकाउने रोज्नुहोस्।
unsaturated oil थोरै प्रयोग गर्नुहोस् र सुर्तीबाट टाढा रहनुहोस्।
तौल व्यवस्थापनका आधार
छिटो तौल घटाउने diet वा अप्रमाणित slimming product भन्दा टिकाउ दिनचर्या महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
नियमित समयमा खाना खानुहोस् र मात्रा, भोक तथा पेट भरिएको संकेत ध्यान दिनुहोस्।
तरकारी, साबुत अन्न, दाल वा गेडागुडी र अन्य protein भएका खानालाई आधार बनाउनुहोस्।
आफ्नो स्वास्थ्य र चलायमानताअनुसार सुरक्षित तरिकाले नियमित चल्नुहोस्।
कारण नखुलेको छिटो तौल परिवर्तन वा औषधि/रोगले तौलमा असर गरे चिकित्सकीय सल्लाह लिनुहोस्।
ज्येष्ठ नागरिकका लागि पोषण
सानो तर पोषिलो खाना, पर्याप्त तरल र चपाउन वा निल्न ध्यानले ज्येष्ठ नागरिकलाई शक्ति कायम राख्न सहयोग गर्छ।
खानामा dal, गेडागुडी, अण्डा, dairy, माछा, मासु वा उपयुक्त विकल्पबाट protein समावेश गर्नुहोस्।
चिकित्सकले तरल सीमित नगरेको भए पानी र चिनी नभएका तरल नियमित दिनुहोस्।
आवश्यक परे नरम बनावट प्रयोग गर्नुहोस्, तर नयाँ निल्ने समस्या भए जाँच गराउनुहोस्।
vitamin B12, vitamin D, calcium वा अन्य supplement नियमित सुरु गर्नुअघि चिकित्सकलाई सोध्नुहोस्।
शारीरिक क्रियाकलापका आधार
नियमित चलायमानले मुटु स्वास्थ्य, रगतमा चिनी, मनस्थिति (mood) र निद्रालाई सहयोग गर्छ — केही नगर्नुभन्दा थोरै भए पनि राम्रो, र दैनिक हिँडाइ, काम तथा खेल सबै गनिन्छ।
वयस्क: हप्तामा १५०–३०० मिनेट मध्यम क्रियाकलाप (जस्तै छिटो हिँडाइ), वा ७५–१५० मिनेट कडा क्रियाकलाप, वा दुवैको मिश्रण गर्ने लक्ष्य राख्नुहोस्।
हप्तामा २ वा बढी दिन मांसपेशी बलियो बनाउने क्रियाकलाप थप्नुहोस्।
बालबालिका तथा किशोर (५–१७ वर्ष): हप्ताभरि दिनमा औसत कम्तीमा ६० मिनेट मध्यमदेखि कडा क्रियाकलाप।
ज्येष्ठ नागरिक: वयस्ककै मात्रा अपनाउनुहोस्, र लड्नबाट बच्न हप्तामा ३ वा बढी दिन सन्तुलन (balance) तथा दैनिक कार्यका लागि अभ्यास थप्नुहोस्।
आफू भएको ठाउँबाट सुरु गरी बिस्तारै बढाउनुहोस्; दीर्घकालीन रोग वा अपाङ्गता भए आफ्ना लागि सुरक्षित के हो चिकित्सकलाई सोध्नुहोस्।
NepalDoc — Nepal’s Healthcare Super-App. A public directory.
This page is general information, not medical advice. यो पृष्ठ सामान्य जानकारी हो।
Verify doctor credentials at nmc.org.np.